Atopowe zapalenie sk贸ry (w skr贸cie zwane AZS lub egzem膮) to przypad艂o艣膰, z kt贸r膮 zmaga si臋 coraz wi臋ksza liczba moich klientek. Jest to jedna z chor贸b dermatologicznych i charakteryzuje si臋 uci膮偶liwym 艣wi膮dem, zmianami sk贸rnymi (wypryski, liszaje). Jest to nic innego, jak choroba zapalna sk贸ry. Jak sobie poradzi膰 z atopowym zapaleniem sk贸ry? Jak z艂agodzi膰 sw臋dzenie sk贸ry, zaczerwienienia i zmniejszy膰 odczuwany dyskomfort?

Atopowe zapalenie sk贸ry – przyczyny

Atopowe zapalenie sk贸ry to przypad艂o艣膰, kt贸r膮 rozpoznaje si臋 ju偶 w dzieci艅stwie. Co prawda, co do zasady schorzenie to powinno ust膮pi膰 do 5. roku 偶ycia, ale nie zawsze tak si臋 dzieje. Niekt贸re osoby mog膮 zmaga膰 si臋 z tym schorzeniem do ko艅ca 偶ycia. Powody wyst臋powania AZS s膮 z艂o偶one i sk艂ada si臋 na to wiele czynnik贸w. To powoduje, 偶e przyczyny atopowego zapalenia sk贸ry nie do ko艅ca s膮 poznane. Wiemy jednak, 偶e pod艂o偶a AZS znajduje si臋 w uwarunkowaniach genetycznych, 艣rodowiskowych i immunologicznych. AZS zawsze b臋dzie towarzyszy艂 defekt nask贸rka i b臋dzie rozwija膰 si臋 u os贸b z genetycznymi predyspozycjami. Do wyst膮pienia objaw贸w AZS niezb臋dne jest tak偶e oddzia艂ywanie czynnik贸w 艣rodowiskowych, takich jak spo偶ywanie pokarm贸w, kt贸re s膮 藕r贸d艂em alergen贸w – te zapocz膮tkuj膮 zmiany sk贸rne. Mog膮 to by膰 tak偶e czynniki takie, jak nadreaktywno艣膰 organizmu wobec innych czynnik贸w zewn臋trznych: kurzu, sier艣ci, py艂k贸w ro艣lin, niekt贸rych tkanin, czy te偶 艣rodk贸w zawartych w kosmetykach. Z pewno艣ci膮 bardziej nara偶eni na wyst膮pienie AZS s膮 mieszka艅cy zanieczyszczonych miast.

Objawy atopowego zapalenia sk贸ry

Atopowe zapalenie sk贸ry trudno przeoczy膰, poniewa偶 jest do艣膰 uci膮偶liwe dla chorego i sprawia mu du偶y dyskomfort. Objawia si臋 przede wszystkim sw臋dzeniem sk贸ry, a przez to utrudnia funkcjonowanie. Na powierzchni sk贸ry do艣膰 cz臋sto wyst臋puj膮 te偶 zmiany wypryskowe, mog膮 przypomina膰 liszaj. Sk贸ra, kt贸ra jest podra偶niania, drapana, robi si臋 bardzo sucha. W miejscu obj臋tym AZS pojawia si臋 czerwony rumie艅, czasem grudki maj膮ce tendencj臋 do mno偶enia si臋 i przenoszenia w okolice 艂okci, kolan, karku, szyi, st贸p, d艂oni, twarzy. Czasem sk贸ra AZS sw臋dzi tak bardzo, 偶e potrafi wybudzi膰 ze snu (st膮d tak偶e zaburzenia snu spowodowane AZS).

atopowe zapalenie sk贸ry

Aby dobrze rozpozna膰 chorob臋, trzeba zwr贸ci膰 uwag臋 na nawracaj膮ce objawy, wyst臋puj膮ce w tych samych miejscach na sk贸rze. Je艣li dyskomfort utrzymuje si臋 przez d艂u偶szy czas, warto skonsultowa膰 si臋 z dermatologiem, bior膮c tak偶e pod uwag臋 wy偶ej wskazane symptomy. Tym bardziej, 偶e z biegiem czasu, przy pojawieniu si臋 AZS, mog膮 ujawnia膰 si臋 inne choroby: astma, nie偶yt nosa, alergiczne zapalenie spoj贸wek. Kolejne komplikacje to nadka偶enie bakteryjne lub wirusowe (opryszczka). Dodatkowo na sk贸rze atopowej mo偶e pojawi膰 si臋 gronkowiec pochodzenia wirusowego.

atopowe zapalenie sk贸ry

Atopowe zapalenie sk贸ry – wyst臋powanie

Lokalizacja atopowego zapalenia sk贸ry u doros艂ych i m艂odzie偶y z regu艂y jest inna ni偶 u dzieci. Charakterystyczne zmiany atopowego zapalenia sk贸ry pojawiaj膮 si臋 na klatce piersiowej, symetrycznie na twarzy i szyi, na biodrach oraz d艂oniach, a w najci臋偶szych przypadkach stan zapalny ca艂e cia艂o i powoduje powi臋kszenie w臋z艂贸w ch艂onnych. U m艂odszych pacjent贸w, atopowe zapalenie sk贸ry zajmuje zgi臋cia 艂okciowe i podkolanowe, powieki i twarz, sk贸r臋 g艂owy oraz okolice tu艂owia i po艣ladk贸w.

atopowe zapalenie sk贸ry

Podsumowuj膮c, objawy azs to:

  • 艣wi膮d,
  • podra偶niona sk贸ra,
  • czerwone plamki,
  • sucho艣膰 sk贸ry,
  • przeczosy (bia艂e pr臋gi pozostaj膮ce na sk贸rze po zadrapaniu),
  • grudki, przypominaj膮ce liszaj,
  • sw臋dz膮ce wykwity.

Fazy atopowego zapalenia sk贸ry

Generalnie fazy atopowego zapalenia sk贸ry s膮 trzy, cho膰 nie ka偶dy chory musi wszystkie trzy przej艣膰. AZS mo偶e ujawni膰 si臋 w r贸偶nych fazach 偶ycia, b臋d膮c wzbudzonym okre艣lonym bod藕cem. Cech膮 wsp贸ln膮 jednak wszystkich faz jest uporczywe sw臋dzenie sk贸ry.

  1. faza niemowl臋ca – zwykle do 2 roku 偶ycia – charakteryzuje si臋 wysi臋kowymi zmianami sk贸ry twarzy, g艂贸wki, ko艅czyn i tu艂owia
  2. faza dzieci臋ca – wyst臋puje zwykle pomi臋dzy 2 a 11 rokiem 偶ycia – zmiany sk贸rne zlokalizowane s膮 w okolicach zgi臋cia 艂okci, kolan, na karku i na nadgarstkach. Zdarza si臋 te偶 wyst臋powanie 艂upie偶u bia艂awego.
  3. faza m艂odzie偶owa i doros艂a – wyst臋puje od 12 do 23 roku 偶ycia, a czasem przez ca艂e 偶ycie. Zmiany sk贸rne wyst臋puj膮 na twarzy, sk贸rze g艂owy, tu艂owiu, ko艅czynach, na sk贸rze d艂oni. Mog膮 pojawia膰 si臋 te偶 zgrubienia.

Atopowe zapalenie sk贸ry – leczenie

Leczenie AZS nie jest prost膮 spraw膮. Choroby nie daje si臋 niestety, na obecnym etapie wiedzy medycznej, ca艂kowicie wyleczy膰. Istniej膮 co prawda niewielkie szanse na wyleczenie przy bardzo wczesnym rozpoznaniu, ale co do zasady AZS mo偶na jedynie zaleczy膰. Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji alergen贸w wywo艂uj膮cych chorob臋 i od tego nale偶y rozpocz膮膰. Poza tym, sk贸r臋 atopow膮 mo偶na leczy膰 poprzez stosowanie:

  • 艣rodk贸w przeciwhistaminowych,
  • lek贸w immunosupresyjnych,
  • fototerapii,
  • fotochemioterapii,
  • piel臋gnacji i nat艂uszczania sk贸ry,
  • specjalistycznych odzie偶y leczniczej

Piel臋gnacja sk贸ry atopowej

W艂a艣ciwa piel臋gnacja sk贸ry atopowej mo偶e przynie艣膰 du偶膮 ulg臋 choremu. Trzeba pami臋ta膰 jednak, 偶e du偶o wi臋ksz膮 korzy艣膰 sk贸rze przyniesie szybki prysznic, ni偶 d艂uga k膮piel (d艂ugie przebywanie w chlorowanej wodzie podra偶nia sk贸r臋). Do k膮pieli lepiej nie u偶ywa膰 zwyk艂ych myde艂 i p艂yn贸w. W tym przypadku powinno si臋 u偶ywa膰 艣rodk贸w kosmetycznych przeznaczonych dla os贸b ze sk贸r膮 wra偶liw膮 i hipoalergicznych, bez zawarto艣ci zwyk艂ego myd艂a. Po k膮pieli powinno si臋 dok艂adnie osuszy膰 sk贸r臋, a nast臋pnie nat艂u艣ci膰. Stosowane ubrania powinny by膰 przyjazne sk贸rze i jej nie podra偶nia膰. Pranie za艣 takich ubra艅 powinno odbywa膰 si臋 w 艣rodkach dla alergik贸w.

Sk贸r臋 atopow膮 warto te偶 leczy膰 miejscowo poprze stosowanie r贸偶nych聽preparat贸w zawieraj膮cych glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, antybiotyki, leki przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe. Leki steroidowe s膮 skuteczne, ale przynosz膮 efekt kr贸tkotrwa艂y. Powinny by膰 stosowane pod nadzorem lekarza.

Do piel臋gnacji sk贸ry atopowej niezb臋dne jest jej nawil偶anie i przywr贸cenie jej w艂a艣ciwej flory bakteryjnej. Do terapii stosuje si臋 zatem niealergiczne kremy, balsamy i ma艣ci, by odbudowa膰 w艂a艣ciw膮 barier臋 nask贸rkow膮. Chorzy na AZS nie maj膮 tej bariery w艂a艣ciwej, przez co alergeny 艂atwiej wnikaj膮 w sk贸r臋. W tym celu stosuje si臋 specjalistyczne preparaty, zawieraj膮ce ceramidy i lipidy o strukturze lamelarnej, kt贸re wbudowuj膮 si臋 w nask贸rek.

Atopowe zapalenie sk贸ry – post臋powanie

  • unikaj d艂ugotrwa艂ych k膮pieli
  • u偶ywaj mi臋kkich r臋cznik贸w, by nie podra偶nia膰 sk贸ry. R臋cznik przyk艂adaj do sk贸ry, nie pocieraj
  • regularnie nawil偶aj sk贸r臋 – najlepiej po ka偶dej k膮pieli
  • unikaj przegrzewania sk贸ry i gwa艂townych zmian temperatury, unikaj pocenia si臋
  • do prania u偶ywaj detergent贸w dla alergik贸w
  • unikaj drapania wra偶liwej sk贸ry
  • unikaj stresu

Wyleczenie AZS wydaje si臋 niemo偶liwe, ale stosuj膮c si臋 do zawartych w tym artykule zalece艅 i 艣rodk贸w, skutecznie mo偶na zmniejszy uci膮偶liwo艣膰 choroby. Pr贸cz wizyty u dermatologa, warto tak偶e zajrze膰 do gabinetu kosmetycznego. Dobra kosmetyczka w艂a艣ciwie oceni rodzaj sk贸ry i pomo偶e dobra膰 odpowiednie kosmetyki, do czego gor膮co namawiam.